گردو
گردو — خشکبار در آشپزی ایرانی. از خشکبار و میوههای خشک که در پلوها، خورشها و دسرها بهکار میره. اغلب به صورت پیمانه اندازهگیری میشه.
این ماده بیشتر کجا میآد؟
دستورهای با گردو
غذای اصلی۱۰
- اردک شکمپر شمالی (لونگی)Northern Iranian Stuffed Duck (Duck Lavangi)
برای این لونگی، اردک دستکم ۵ ساعت در یخچال مزهدار میشود. مایهی گردو و رب انار باید کمآب باشد؛ اردک پرشده هم با آب جوش و حرارت خیلی کم تا نرمشدن کامل میپزد.
- حلیم بادمجانHalim Bademjan
حلیم بادمجان با بادمجان، گوشت، عدس یا برنج و کشک درست میشود. تفاوتش با کشک بادمجان در وجود گوشت و بافت کوبیده، کشدار و غذا-محور آن است.
- خورش گردو و زردآلوKhoresh-e Gerdoo va Zardaloo / Persian Walnut and Apricot Stew
گوشت را ۱ ساعت آرام بپز، سپس برگهٔ زردآلو و گردو را ۳۰ دقیقه و در پایان رب گوجه و زعفران را ۱۰ دقیقه اضافه کن.
- فسنجونFesenjoon
مرغ را جداگانه طلایی کن، پیاز و گردوی ریزآسیابشده را در همان قابلمه تفت بده و خورش را با نصف پیمانه رب انار روی حرارت ملایم جا بینداز. بعد از ۴۵ دقیقه ترشی و شیرینی را کمکم تنظیم کن و پخت را تا نرمشدن مرغ، غلیظماندن سس و بالا آمدن روغن گردو ادامه بده.
- کباب ترش گیلانیGilani Sour Kebab
گوشت را با گردوی آسیابشده، رب انار، سیر و سبزی محلی مزهدار کن، چند ساعت استراحت بده، بعد سیخ بزن و روی زغال ملایم کباب کن تا خشک نشود.
- کشک کدوKashk-e Kadoo / Persian Zucchini with Whey
کشک کدو از کدو سبز نرمشده و لهشده با کشک ساخته میشود. پیازداغ، سیرداغ و نعناعداغ طعم اصلی را کامل میکنند.
- کوفته تبریزیKoofteh Tabrizi
برنج و لپهٔ پخته و خنکشده با گوشت، سبزی، پیاز آبگرفته، تخممرغ و آرد نخودچی خوب ورز میخورند. کوفتههای مغزدار در سس رب، زعفران و دارچین با جوش بسیار ملایم میپزند تا بدون ترک کاملاً مغزپخت شوند.
- کوکو سبزیKuku Sabzi
سبزیهای کاملاً خشک را با مایهٔ تخممرغ، ماست، آرد و ادویه مخلوط میکنی، سپس گردو و زرشک را اضافه میکنی. کوکو با حرارت کم و درِ بسته میپزد و پس از برگرداندن، طرف دوم هم طلایی میشود.
- مرغ ترش گیلانیGilani Sour Chicken Stew
مرغ را با پیاز و زردچوبه تفت بده، سبزی معطر و سیر را جدا کمی سرخ کن، گردو و رب انار را اضافه کن و خورش را آرام بپز تا مرغ نرم و سس جاافتاده شود.
- مرغ شکمپرMorgh Shekam Por / Persian Stuffed Chicken
مرغ شکمپر دلمه مرغ نیست؛ یک مرغ کامل است که داخل شکمش با ترکیب ترشوشیرین گردو، زرشک، رب انار و سبزی پر میشود و بعد آرام میپزد تا گوشت نرم و پوست برشته شود.
پیشغذا۹
- بورانی اسفناجBorani Esfenaj
بورانی اسفناج یک دیپ/مزه سرد ایرانی است. اسفناج باید فقط تا حد نرم شدن پخته و سپس خوب آبگیری شود؛ بعد با ماست چکیده، سیر و نمک مخلوط میشود.
- بورانی بادمجانBorani Bademjan
بورانی بادمجان با بادمجان نرمشده و ماست درست میشود و با کشک بادمجان فرق دارد. بادمجان باید بعد از پخت کمی خنک شود، سپس با ماست چکیده و سیر مخلوط شود.
- خورش ماست اصفهانیKhoresht Mast (Isfahan Yogurt Dessert)
گوشت گردن را با پیاز و ادویه آرام بپز و آنقدر بکوب تا روشن و کشدار شود. ماست چکیده و شکر را روی حرارت ملایم گرم کن، سپس گوشت، زعفران، گلاب و مغزها را بیفزا. خورش ماست باید دستکم ۱۲ ساعت در یخچال بماند و سرد سرو شود.
- زیتون پروردهZeytoon Parvardeh
زیتون پرورده چاشنی گیلانی بدون پخت است: زیتون سبز با گردو، رب انار، سیر، سبزی معطر، نعناع و گلپر پوشانده میشود. چند ساعت استراحت در یخچال، مزهها را یکی میکند.
- سبزی خوردنSabzi Khordan
سبزی خوردن پخت ندارد؛ کیفیتش به تازگی سبزیها و شستن و خشککردن دقیق آنها بستگی دارد. ریحان، نعناع، ترخون و جعفری را با تربچه و پیازچه بچین و پنیر و گردو را در صورت تمایل جدا کنار ظرف بگذار.
- کشک بادمجانKashk-e Bademjan (Persian Eggplant Dip)
بادمجان را در فر نرم کن، با پیاز و سیر بپز و له کن. در پایان کشک و کمی نعناداغ را اضافه کن و با پیازداغ، سیرداغ، نعناداغ و گردو سرو کن.
- کشک کدوKashk-e Kadoo / Persian Zucchini with Whey
کشک کدو از کدو سبز نرمشده و لهشده با کشک ساخته میشود. پیازداغ، سیرداغ و نعناعداغ طعم اصلی را کامل میکنند.
- ماست و خیارMast-o Khiar
خیار را ریز خرد کن و با ماست، نعناع خشک، نمک و فلفل مخلوط کن. اگر دوست داری شوید، گردو و کشمش هم اضافه کن؛ ماست و خیار را همان موقع یا پس از کمی استراحت در یخچال سرد سرو کن.
- نان پنیر سبزیNaan Panir Sabzi
سبزیها، تربچه و پیازچه باید بعد از شستن کاملاً خشک شوند. آنها را با پنیر فتا، گردو و قطعههای نان تازه روی سینی بچین تا هر نفر لقمه خودش را همان موقع آماده کند.
مخلفات۹
- بورانی اسفناجBorani Esfenaj
بورانی اسفناج یک دیپ/مزه سرد ایرانی است. اسفناج باید فقط تا حد نرم شدن پخته و سپس خوب آبگیری شود؛ بعد با ماست چکیده، سیر و نمک مخلوط میشود.
- بورانی بادمجانBorani Bademjan
بورانی بادمجان با بادمجان نرمشده و ماست درست میشود و با کشک بادمجان فرق دارد. بادمجان باید بعد از پخت کمی خنک شود، سپس با ماست چکیده و سیر مخلوط شود.
- زیتون پروردهZeytoon Parvardeh
زیتون پرورده چاشنی گیلانی بدون پخت است: زیتون سبز با گردو، رب انار، سیر، سبزی معطر، نعناع و گلپر پوشانده میشود. چند ساعت استراحت در یخچال، مزهها را یکی میکند.
- سبزی خوردنSabzi Khordan
سبزی خوردن پخت ندارد؛ کیفیتش به تازگی سبزیها و شستن و خشککردن دقیق آنها بستگی دارد. ریحان، نعناع، ترخون و جعفری را با تربچه و پیازچه بچین و پنیر و گردو را در صورت تمایل جدا کنار ظرف بگذار.
- کوکو سبزیKuku Sabzi
سبزیهای کاملاً خشک را با مایهٔ تخممرغ، ماست، آرد و ادویه مخلوط میکنی، سپس گردو و زرشک را اضافه میکنی. کوکو با حرارت کم و درِ بسته میپزد و پس از برگرداندن، طرف دوم هم طلایی میشود.
- ماست و خیارMast-o Khiar
خیار را ریز خرد کن و با ماست، نعناع خشک، نمک و فلفل مخلوط کن. اگر دوست داری شوید، گردو و کشمش هم اضافه کن؛ ماست و خیار را همان موقع یا پس از کمی استراحت در یخچال سرد سرو کن.
- ناز خاتونNaz Khatoon
ناز خاتون چاشنی/ترشی شمالی با بادمجان کبابی، سیر، سبزی معطر و چاشنی ترش مثل آبغوره یا رب انار است. بادمجان دودی و استراحت کوتاه بعد از مخلوط کردن، طعم آن را بهتر میکند.
- نان پنیر سبزیNaan Panir Sabzi
سبزیها، تربچه و پیازچه باید بعد از شستن کاملاً خشک شوند. آنها را با پنیر فتا، گردو و قطعههای نان تازه روی سینی بچین تا هر نفر لقمه خودش را همان موقع آماده کند.
- نان گردوییWalnut Bread
نان گردویی میتواند به شکل نان مغزدار یا خمیر مخلوط با گردو پخته شود. گردو باید در خمیر پخش شود اما رطوبت خمیر را بیش از حد کم نکند.
دسر۵
- خورش ماست اصفهانیKhoresht Mast (Isfahan Yogurt Dessert)
گوشت گردن را با پیاز و ادویه آرام بپز و آنقدر بکوب تا روشن و کشدار شود. ماست چکیده و شکر را روی حرارت ملایم گرم کن، سپس گوشت، زعفران، گلاب و مغزها را بیفزا. خورش ماست باید دستکم ۱۲ ساعت در یخچال بماند و سرد سرو شود.
- رنگینک جنوبیSouthern Ranginak
رنگینک با خرمای پرشده از گردو و آرد تفتخورده درست میشود. مهمترین نکته گرفتن خامی آرد بدون سوزاندن آن است.
- کلمپهKolompeh (Date & Walnut Pastry)
کلمپه شیرینی خرمایی کرمانی است. نقش روی خمیر و عطر هل، هویت اصلی آن را میسازد.
- کلوچه فومنKoloocheh Fooman
کلوچه فومن دو بخش دارد: خمیر بیرونی و مغز شیرین گردویی. مغز باید منسجم و کمرطوبت باشد تا هنگام پخت بیرون نزند.
- هفت میوهHaft Mewa / Afghan Seven-Fruit Nowruz Compote
هفت میوه یک کمپوت پخته نیست؛ میوه خشک و مغزها شسته و یک شب خیسانده میشوند تا آبشان شیرین و معطر شود.
شیرینی۴
- رنگینک جنوبیSouthern Ranginak
رنگینک با خرمای پرشده از گردو و آرد تفتخورده درست میشود. مهمترین نکته گرفتن خامی آرد بدون سوزاندن آن است.
- قطاب یزدیQottab Yazdi / Persian Almond-Filled Pastry
قطاب یک شیرینی مغزدار است؛ خمیر نباید ضخیم باشد و مواد میانی باید خشک و معطر بماند تا هنگام سرخکردن یا پخت نریزد.
- کلوچه فومنKoloocheh Fooman
کلوچه فومن دو بخش دارد: خمیر بیرونی و مغز شیرین گردویی. مغز باید منسجم و کمرطوبت باشد تا هنگام پخت بیرون نزند.
- نان گردوییWalnut Bread
نان گردویی میتواند به شکل نان مغزدار یا خمیر مخلوط با گردو پخته شود. گردو باید در خمیر پخش شود اما رطوبت خمیر را بیش از حد کم نکند.
صبحانه۳
- ارده شیرینArdeh Shirin (Sweet Sesame Paste)
ارده شیرین ترکیب ساده ارده با شیرینکننده است. هم زدن کافی بافت را یکنواخت میکند.
- کوکو سبزیKuku Sabzi
سبزیهای کاملاً خشک را با مایهٔ تخممرغ، ماست، آرد و ادویه مخلوط میکنی، سپس گردو و زرشک را اضافه میکنی. کوکو با حرارت کم و درِ بسته میپزد و پس از برگرداندن، طرف دوم هم طلایی میشود.
- نان گردوییWalnut Bread
نان گردویی میتواند به شکل نان مغزدار یا خمیر مخلوط با گردو پخته شود. گردو باید در خمیر پخش شود اما رطوبت خمیر را بیش از حد کم نکند.