آب
آب — مایعات در آشپزی ایرانی. از مایعات پایهای در آشپزی. اغلب به صورت پیمانه اندازهگیری میشه.
این ماده بیشتر کجا میآد؟
وقتی وقت کمه
نوشیدنی۱۴
- آب طالبیCantaloupe Juice
آب طالبی باید با طالبی رسیده و سرد درست شود. اگر میوه شیرین است، به شکر زیاد نیاز ندارد.
- چای ایرانیPersian Tea
چای ایرانی با جوشاندن مستقیم درست نمیشود؛ آب جوش روی برگ چای ریخته میشود و قوری روی بخار کتری آرام دم میکشد.
- دوغ خانگیHomemade Doogh
دوغ خانگی با رقیق کردن ماست و تنظیم نمک درست میشود. برای بافت بهتر باید خوب هم بخورد یا در بطری تکان داده شود.
- شربت آلبالوSharbat-e Albaloo / Persian Sour Cherry Syrup
شربت آلبالو یک شربت غلیظ است، نه نوشیدنی آماده. آلبالو با شکر آب میاندازد و کوتاه پخته میشود تا رنگ و ترشی آن حفظ شود.
- شربت بهلیموSharbat-e Beh Limo / Quince Lemon Syrup
شربت بهلیمو با میوه به و آبلیمو درست میشود؛ با گیاه بهلیمو فرق دارد. شربت غلیظ پخته میشود و موقع سرو با آب سرد رقیق میشود.
- شربت بیدمشکSharbat-e Bidmeshk / Musk Willow Drink
شربت بیدمشک معمولا از عرق یا شربت آماده بیدمشک ساخته میشود؛ کار اصلی تنظیم نسبت عطر، شیرینی و آب سرد است.
- شربت تخمشربتیTokhm Sharbati Sharbat
تخمشربتی باید چند دقیقه در آب بماند تا لعاب بدهد. بعد با شربت شیرین و یخ مخلوط میشود و قبل از سرو باید هم بخورد.
- شربت توتSharbat-e Toot / Mulberry Syrup Drink
توت برای شربت باید فقط تا حد آزادشدن عصاره پخته شود. بعد صاف میشود و شربت غلیظ موقع سرو با آب سرد رقیق میشود.
- شربت خاکشیرKhakshir Sharbat
مهمترین مرحله شربت خاکشیر، شستن و تهنشین کردن خاکشیر است تا شن و چوب جدا شود. بعد با آب سرد و شیرینکننده مخلوط میشود.
- شربت خربزهMelon Sharbat
شربت خربزه باید با میوه رسیده و سرد درست شود. اگر میوه شیرین است، شکر را کم کن تا نوشیدنی سنگین نشود.
- شربت سکنجبین با خیار و نعناعSekanjabin with Cucumber and Mint
سکنجبین از شکر، آب، سرکه و نعناع ساخته میشود. برای نوشیدنی، شربت غلیظ را با آب سرد رقیق و با خیار و نعناع تازه سرو میکنند.
- شربت شیره و تخمشربتیDate or Grape Syrup Sharbat with Basil Seeds
تخمشربتی باید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آب بماند تا دور دانهها لعاب شفاف بگیرد. شیره را جدا با آب سرد رقیق کن و بعد دانههای لعابدار را اضافه کن. مقدار شیره را کمکم تنظیم کن چون شیره خرما و انگور شیرینی متفاوتی دارند.
- قمرالدینQamr-al-Din
قمرالدین نوشیدنی بر پایه برگه زردآلو است. خیساندن کافی، طعم و رنگ زردآلو را آزاد میکند.
- هفت میوهHaft Mewa / Afghan Seven-Fruit Nowruz Compote
هفت میوه یک کمپوت پخته نیست؛ میوه خشک و مغزها شسته و یک شب خیسانده میشوند تا آبشان شیرین و معطر شود.
دسر۱۱
- حلوای زعفرانیPersian Saffron Halva
حلوای خوب به دو چیز وابسته است: آرد باید آرام و یکنواخت تفت بخورد، و شربت گرم باید کمکم اضافه شود تا حلوا گلوله نشود.
- خاگینهKhagineh / Persian Sweet Omelet
خاگینه بین املت شیرین و پنکیک است: خمیر تخممرغی در تابه میپزد و بعد با شربت زعفرانی گلابی عطر میگیرد.
- زولبیا و بامیهZoolbia and Bamieh
زولبیا و بامیه هر دو به شربت غلیظ و روغن داغ نیاز دارند. شیرینی باید داغ وارد شربت ولرم یا همدما شود تا تردی و شهد مناسب بگیرد.
- سمنوSamanu / Persian Sprouted Wheat Pudding
سمنو با شیرینی طبیعی جوانه گندم درست میشود و شکر ندارد. کار اصلی، جوانهزدن گندم و پخت بسیار طولانی با همزدن مداوم است.
- شلهزردSholeh Zard / Persian Saffron Rice Pudding
شلهزرد با برنجی که کاملا شکفته و لعابدار شده درست میشود؛ زعفران، گلاب و خلال بادام در پایان اضافه میشوند تا عطرشان حفظ شود.
- شیرینی گوشفیلShirini Gosh-e Fil (Elephant Ear Pastry)
گوشفیل شیرینی نازک سرخشده و شربتی است. خمیر باید نازک باز شود تا بعد از سرخ شدن سبک بماند.
- فالوده شیرازیFaloodeh Shirazi / Persian Rosewater Noodle Sorbet
فالوده شیرازی رشته در یخ ساده نیست؛ شربت گلابی باید چند بار نیمهیخزده و خراشیده شود تا بافت گرانیتا بگیرد و رشتهها در آن پخش شوند.
- کاچیKachi / Persian Saffron Flour Pudding
کاچی با آردی شروع میشود که آرام در روغن یا کره تفت خورده تا خامیاش گرفته شود؛ بعد شربت زعفرانی کمکم اضافه میشود تا بافتی نرم و غلیظ بسازد.
- مسقطیMasghati
مسقطی شیرینی ژلهای نشاستهای است. هم زدن مداوم، بافت شفاف و بدون گلوله میدهد.
- نباتNabat (Rock Candy)
نبات از کریستال شدن شربت غلیظ شکر ساخته میشود. زمان، غلظت و آرامش محیط برای شکلگیری بلورها مهم است.
- هفت میوهHaft Mewa / Afghan Seven-Fruit Nowruz Compote
هفت میوه یک کمپوت پخته نیست؛ میوه خشک و مغزها شسته و یک شب خیسانده میشوند تا آبشان شیرین و معطر شود.
شیرینی۸
- انگشتپیچ همدانAngosht Pich Hamedani / White Honey Sweet
انگشتپیچ خمیر آردی نیست؛ شربت قوامآمده با سفیده تخممرغ زده میشود تا شبیه عسل سفید و کشدار شود. کنترل قوام شربت و همزدن طولانی مهمترین بخش کار است.
- پولکی اصفهانPoolaki / Isfahan Thin Sugar Candy
پولکی آبنبات نازک است و به کنترل قوام شکر وابسته است. شربت باید به مرحله آبنباتی برسد و بعد خیلی نازک روی سطح چرب یا سیلیکونی ریخته شود.
- حلوای زعفرانیPersian Saffron Halva
حلوای خوب به دو چیز وابسته است: آرد باید آرام و یکنواخت تفت بخورد، و شربت گرم باید کمکم اضافه شود تا حلوا گلوله نشود.
- زولبیا و بامیهZoolbia and Bamieh
زولبیا و بامیه هر دو به شربت غلیظ و روغن داغ نیاز دارند. شیرینی باید داغ وارد شربت ولرم یا همدما شود تا تردی و شهد مناسب بگیرد.
- شیرینی زبانShirini Zaban / Persian Glazed Puff Pastry
شیرینی زبان با خمیر هزارلای سرد و فر داغ خوب پف میکند. شربت یا رومال باید سطح را براق کند، نه اینکه خمیر را خیس و سنگین کند.
- گز اصفهانGaz / Persian Pistachio Nougat
گز به کنترل دمای شربت و همزدن سفیده وابسته است. شربت داغ مرحلهای وارد سفیده زدهشده میشود تا بافت نوقایی کشدار بسازد.
- نان خامهایNoon Khamei / Persian Cream Puffs
نان خامهای همان منطق خمیر شو را دارد: آب و کره با آرد پخته میشود، تخممرغ مرحلهای اضافه میشود، پوستهها در فر پف میکنند و بعد از خنکشدن با خامه پر میشوند.
- نان گردوییWalnut Bread
نان گردویی میتواند به شکل نان مغزدار یا خمیر مخلوط با گردو پخته شود. گردو باید در خمیر پخش شود اما رطوبت خمیر را بیش از حد کم نکند.
صبحانه۷
- خاگینهKhagineh / Persian Sweet Omelet
خاگینه بین املت شیرین و پنکیک است: خمیر تخممرغی در تابه میپزد و بعد با شربت زعفرانی گلابی عطر میگیرد.
- نان بربریNan-e Barbari
بربری به خمیر نرم، استراحت کافی و رومال نیاز دارد. شیارهای روی نان هم ظاهر کلاسیک میدهند و هم به پخت یکنواخت کمک میکنند.
- نان تافتونNan-e Taftoon
تافتون از لواش ضخیمتر و از بربری نازکتر است. خمیر باید کوتاه استراحت کند و روی سطح خیلی داغ بپزد تا پفهای کوچک بزند.
- نان سبزی مشهدیMashhadi Herb Bread
نان سبزی یک نان نرم و معطر است؛ سبزی باید خشک و ریز خرد شود تا خمیر آب نیندازد و بافت نان خمیر نشود.
- نان سنگکNan-e Sangak
سنگک اصیل روی سنگریزه داغ پخته میشود. در خانه باید از سطح بسیار داغ و خمیر نسبتاً مرطوب استفاده کرد تا بافت کشسان و لکههای برشته ایجاد شود.
- نان گردوییWalnut Bread
نان گردویی میتواند به شکل نان مغزدار یا خمیر مخلوط با گردو پخته شود. گردو باید در خمیر پخش شود اما رطوبت خمیر را بیش از حد کم نکند.
- نان لواشNan-e Lavash
لواش باید خیلی نازک باز شود و سریع روی سطح داغ بپزد. پخت طولانی یا تابه کمحرارت آن را خشک و شکننده میکند.
مخلفات۶
- نان بربریNan-e Barbari
بربری به خمیر نرم، استراحت کافی و رومال نیاز دارد. شیارهای روی نان هم ظاهر کلاسیک میدهند و هم به پخت یکنواخت کمک میکنند.
- نان تافتونNan-e Taftoon
تافتون از لواش ضخیمتر و از بربری نازکتر است. خمیر باید کوتاه استراحت کند و روی سطح خیلی داغ بپزد تا پفهای کوچک بزند.
- نان سبزی مشهدیMashhadi Herb Bread
نان سبزی یک نان نرم و معطر است؛ سبزی باید خشک و ریز خرد شود تا خمیر آب نیندازد و بافت نان خمیر نشود.
- نان سنگکNan-e Sangak
سنگک اصیل روی سنگریزه داغ پخته میشود. در خانه باید از سطح بسیار داغ و خمیر نسبتاً مرطوب استفاده کرد تا بافت کشسان و لکههای برشته ایجاد شود.
- نان گردوییWalnut Bread
نان گردویی میتواند به شکل نان مغزدار یا خمیر مخلوط با گردو پخته شود. گردو باید در خمیر پخش شود اما رطوبت خمیر را بیش از حد کم نکند.
- نان لواشNan-e Lavash
لواش باید خیلی نازک باز شود و سریع روی سطح داغ بپزد. پخت طولانی یا تابه کمحرارت آن را خشک و شکننده میکند.
غذای اصلی۳
- شکرپلو شیرازیShekar Polo Shirazi / Persian Sweet Saffron Rice
شکرپلو برنج شیرین ساده نیست؛ شربت زعفرانی و گلابی جدا آماده میشود و برنج آبکششده با آن لایهلایه دم میکشد.
- کوفته نخودچیKoofteh Nokhodchi
گوشت چرخکرده را با آرد نخودچی، پیاز آبگرفته، ادویه و در صورت نیاز یک تخممرغ ورز بده، کمی استراحت بده و کوفتههای کوچک درست کن. کوفتهها را در سس رب گوجه با شعله کم بپز؛ جوش شدید و تکان دادن زودهنگام باعث وا رفتنشان میشود.
- گوندیGondi
گوندی غذای فارسی-یهودی با کوفتههای بزرگ و نرم از آرد نخودچی، مرغ یا گوشت چرخکرده، پیاز، هل و زردچوبه است. مایه باید خوب ورز بخورد و در آب مرغ یا آبگوشت با جوش ملایم بپزد تا وا نرود.